Eurasian Art & Humanities Journal

DANS VE MATEMATİK: İŞLEVSELLİK YAKLAŞIMI ÇERÇEVESİNDE KURAMSAL BİR İNCELEME

Yaren MISIRCI — 2026-10-01

Dans ve matematik arasındaki ilişki çoğunlukla ritim, simetri, oran, geometri ve örüntü gibi ortak kavramlar üzerinden açıklanmaktadır. Bu kavramlar iki alan arasında bağlantı kurmayı kolaylaştırmaktadır. Ancak matematiğin dans disiplini içindeki rolü, yalnızca benzer kavramların varlığıyla sınırlı değildir. Matematik; dansın öğretilmesinde, koreografik düzenin kurulmasında ve hareketin analiz edilmesinde düzenleyici bir işlev üstlenmektedir.

Bu araştırma, dans ve matematik ilişkisini işlevsellik yaklaşımı üzerinden ele alan kuramsal ve kavramsal bir literatür incelemesi olarak hazırlanmıştır. Amaç, matematiğin dans alanında pedagojik, tasarımsal ve analitik düzeylerde nasıl kullanıldığını tartışmaktır. Araştırmada dans ve matematik ilişkisini ele alan çalışmaların yanında hareket yoluyla öğrenme, bedenselleşmiş biliş, koreografik tasarım, sahneleme, hareket analizi ve notasyon üzerine kaynaklardan yararlanılmıştır. Pedagojik düzeyde matematik; ritim, sayma, sıra, tekrar, örüntü ve uzamsal farkındalık yoluyla dans eğitiminde öğrenme sürecini destekleyen bir düşünme biçimi olarak ele alınmıştır. Tasarımsal düzeyde yön, oran, mesafe, simetri, eksen, denge ve formasyon gibi unsurlar üzerinden sahneleme ve koreografik düzenle ilişkilendirilmiştir.

Analitik düzeyde ise hareketin ölçülmesi, sınıflandırılması, karşılaştırılması, örüntülerinin belirlenmesi ve notasyon yoluyla kayıt altına alınması gibi süreçlerde dansın daha sistemli biçimde incelenmesine yardımcı olduğu tartışılmıştır. Matematik, dans alanına dışarıdan eklenen ayrı bir bilgi alanı gibi değil; öğrenmeyi düzenleyen, sahne üzerindeki ilişkileri organize eden ve hareketi analiz etmeye yardımcı olan bir düşünme biçimi olarak ele alınmaktadır. Bu açıdan dans ve matematik ilişkisi, ortak kavramlara dayanan bir benzerlik alanının ötesinde, dans pratiğinin farklı aşamalarında işleyen yapısal bir ilişki olarak değerlendirilmektedir.

KIRIM TATAR TÜRKÇESİNİN SOSYAL STATÜSÜNÜN TARİHSEL GERİLEYİŞİ (1783–2026)

Emine HALİL — 2026-10-02

Bu çalışma, Kırım Tatar Türkçesinin 1783 yılında Kırım Hanlığı’nın Rusya İmparatorluğu tarafından ilhak edilmesinden 2026 yılına kadar geçen süreçte yaşadığı sosyal statü kaybını incelemektedir. Makalede, dilin resmi hayattan dışlanması, zorunlu göçler, sürgünler, demografik değişimler, eğitim politikaları ve asimilasyon süreçlerinin Kırım Tatar dilinin kullanım alanı üzerindeki etkileri ele alınmaktadır.

Araştırma, Çarlık Rusya’sı, Sovyetler Birliği, Ukrayna ve Rusya Federasyonu dönemlerinde Kırım Tatar dilinin hukuki statüsü ile gerçek kullanım koşulları arasındaki farkı karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Özellikle eğitim sistemi, devlet kurumları ve toplumsal yaşam içerisindeki dil kullanımına dair veriler değerlendirilmiştir.

Çalışmanın sonucunda, Kırım Tatar dilinin günümüzde büyük ölçüde aile içi ve sınırlı kültürel alanlara sıkıştığı, mevcut politikaların ise dilin tam anlamıyla korunması ve yeniden canlandırılması için yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır.

BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ’NDE MUSA YABGU: İKTİDAR MÜCADELESİ VE SİYASİ ETKİLERİ

Mehmet ÖZEK — 2026-10-02

Musa Yabgu, Büyük Selçuklu hanedanının önemli üyelerinden biri olarak devletin kuruluş ve gelişim sürecinde etkili bir siyasi figür olmuştur. Selçuklu ailesi içerisindeki konumu sayesinde askerî ve idarî faaliyetlerde görev alan Musa Yabgu, özellikle hanedan içi ilişkiler ve iktidar mücadelelerinde dikkat çekmiştir. Tuğrul Bey ve Çağrı Bey dönemlerinde Selçuklu otoritesinin güçlenmesine katkı sağlayan Musa Yabgu, Türkmen unsurlar üzerindeki etkisiyle devletin siyasî yapısında önemli bir yer edinmiştir. Bununla birlikte merkezî otoritenin güçlenmesi sürecinde hanedan üyeleri arasındaki rekabet, Musa Yabgu’nun siyasî faaliyetlerini doğrudan etkilemiştir. Bu çalışma, Musa Yabgu’nun Büyük Selçuklu siyaseti içerisindeki konumunu, faaliyetlerini ve hanedan içerisindeki rolünü tarihî kaynaklar ışığında değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

KAPRİS TÜRÜNÜN TARİHSEL BAĞLAMDA İNCELENMESİ: PIERRE RODE’NİN SOLO KEMAN İÇİN 24 KAPRİSİ

Arif MÖHSÜNOĞLU — 2026-10-02

Pierre Rode (1774–1830), Fransız keman ekolünün önde gelen temsilcilerinden biri, virtüöz kemancı, besteci ve eğitimcidir. Klasik dönem ile erken Romantik dönem arasında köprü oluşturan sanatsal yaklaşımı, keman icrası ve pedagojisinin gelişiminde önemli bir rol oynamıştır. Rode’nin eserleri, klasik biçim anlayışını güçlü melodik anlatım ve doğal virtüözite ile birleştirerek hem sanatsal hem de eğitsel açıdan kalıcı bir değer kazanmıştır. Özellikle 24 Kapris ve etütleri, keman eğitiminde teknik gelişim ile müzikal ifade becerisini bütüncül bir yaklaşımla ele alan önemli öğretim materyalleri arasında yer almaktadır.

Bu çalışmada, Pierre Rode’nin yaşamı, sanatsal kişiliği ve 24 Kapris adlı eserinin keman pedagojisindeki yeri incelenmiştir. Ayrıca kapris türünün tarihsel gelişimi ele alınarak Rode’nin bu türün gelişimine yaptığı katkılar değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda Rode’nin kaprislerinin yalnızca teknik becerilerin geliştirilmesine yönelik çalışmalar olmadığı; aynı zamanda yorumlama, müzikal ifade, ses kalitesi ve stil anlayışının geliştirilmesine de önemli katkılar sağladığı belirlenmiştir. Bu yönüyle Rode’nin eserleri, günümüz keman eğitiminde pedagojik önemini koruyan temel kaynaklar arasında yer almaktadır.

İBTİHÂCÜ’T-TEVÂRİH’E GÖRE CANBERDİ GAZÂLÎ İSYANI

Ahmet AKGÜN — 2026-10-02

Osmanlı Devleti’nde Yavuz Sultan Selim’in vefatı ve Kanuni Sultan Süleyman’ın tahta çıkışıyla gerçekleşen hükümdar değişikliği, Osmanlı hâkimiyetine kısa süre önce giren Suriye ve Mısır’da eski Memlûk düzenini yeniden tesis etmeye yönelik birtakım teşebbüslerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu teşebbüslerin en önemlilerinden biri, Memlûk emirlerinden olup Osmanlı idaresine girdikten sonra Şam Beylerbeyiliğine getirilen Canberdi Gazâlî’nin 1520 yılında başlattığı isyandır. Şam merkezli olarak başlayan ve kısa sürede bölgedeki Osmanlı hâkimiyetini tehdit eden hareket, Gazâlî’nin Halep’i ele geçirme girişimiyle daha geniş bir mahiyet kazanmıştır. Osmanlı merkezî idaresi isyana süratle müdahale etmiş ve bölgeye sevk edilen kuvvetler sayesinde hareket büyümeden bastırılmıştır. İsyanın sona erdirilmesinde özellikle Dulkadiroğullarından Şehsuvaroğlu Ali Bey ve emrindeki kuvvetler önemli rol oynamıştır. Bununla birlikte Ali Bey’in isyanın bastırılması sırasında kazandığı askerî başarı ve nüfuz, sefere serdar tayin edilen üçüncü vezir Ferhat Paşa ile arasında rekabet ve düşmanlığın ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu çalışma, Canberdi Gazâlî İsyanı’nı İbtihâcü’t-Tevârih’te yer alan bilgiler çerçevesinde ele almakta; isyanın ortaya çıkış sebeplerini, gelişimini ve bastırılma sürecini söz konusu eserin aktardığı ayrıntılar üzerinden değerlendirmektedir. Böylece çalışma, bir taraftan Osmanlıların yeni fethedilen Suriye topraklarında karşılaştıkları siyasî ve askerî sorunlara, diğer taraftan isyanın bastırılması sırasında Osmanlı merkezî idaresi ile bölgesel güç odakları arasındaki ilişkilerin mahiyetine ışık tutmayı amaçlamaktadır.