Eurasian Business & Economics Journal

WHEN FOREIGN INVESTMENT TURNS BROWN: FDI AND RENEWABLE ENERGY CONSUMPTION IN TURKIC REPUBLICS

İlkut Elif Kandil Göker- Nimet Varlık- Nadide Gülbay Yiğiteli — Tue, 10 Mar 2026 00:00:00 +0000

Bu çalışma, panel veri analizi kullanarak 2000-2023 döneminde altı Türk Cumhuriyeti'nde (Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan) toplam enerji tüketiminde yenilenebilir enerji tüketiminin payı üzerindeki doğrudan yabancı yatırım (DYY) girişlerinin etkisini incelemektedir. Ampirik bulgular, kişi başına gayri safi yurtiçi hasılanın artmasının yenilenebilir enerji tüketiminin payını artırdığını, FDI girişlerinin ise yenilenebilir enerji tüketiminin payını azalttığını göstermektedir. Bulgular, FDI'nın enerji portföyünü fosil yakıt yoğun sektörlere yönlendirdiğini ortaya koymakta ve çalışmada ele alınan gelişmekte olan ülkeler için Kirlilik Cenneti Hipotezini doğrulamaktadır. Çalışmanın literatüre yaptığı özgün katkı iki yönlüdür. İlk olarak, Türk cumhuriyetlerinde doğrudan yabancı yatırımlar ile yenilenebilir enerji arasındaki ilişkiyi inceleyen ilk çalışmalardan biridir. İkinci olarak, çoğunlukla doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme üzerindeki etkilerine odaklanan mevcut çalışmalara ek olarak, yenilenebilir enerji tüketiminin boyutunu ele alarak enerji politikaları ile yabancı yatırım stratejilerinin entegrasyonuna ışık tutmaktadır.

BİLİNÇLİ FARKINDALIK VE ÖRGÜTSEL DAYANIKLILIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: MARMARA BÖLGESİ LİMAN ÇALIŞANLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Hakan Alp- Gönül Kaya Özbağ — Tue, 10 Mar 2026 00:00:00 +0000

Bu çalışma, Marmara Bölgesi'nde faaliyet gösteren limanlarda çalışan bireylerin bilinçli farkındalık düzeylerinin örgütsel dayanıklılık üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Literatürde bilinçli farkındalık ve örgütsel dayanıklılık arasındaki ilişkinin farklı sektörlerde ele alındığı çalışmalar bulunsa da, bu iki değişkenin liman çalışanları bağlamında incelendiği bir araştırmaya rastlanmamıştır. Dolayısıyla, bu çalışma, denizcilik sektörüne özgü bir perspektif sunarak alana önemli bir katkı sağlamaktadır. Araştırma kapsamında, Marmara Bölgesi'nde yer alan 15 limanda çalışan toplam 459 katılımcıdan anket yoluyla veri toplanmıştır. Elde edilen verilerden tanımlayıcı veriler IBM SPSS Statistics 27.0 yazılımı ile diğer analizler ise Kısmi Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) kullanılarak, SmartPLS (Version 4.1.1.1) istatiksel paket programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir ve sonuçlar, bilinçli farkındalığın örgütsel dayanıklılığı anlamlı düzeyde açıkladığını ortaya koymuştur (R² = 0,400; β = 0,632; p < 0,05). Bu bulgular, bilinçli farkındalık düzeyi yüksek bireylerin, kurumsal zorluklara karşı daha dirençli hale gelebileceğini ve bu durumun örgütsel dayanıklılığı artırabileceğini göstermektedir. Çalışmanın sonuçları, insan kaynakları yönetim uzmanları ve strateji geliştiriciler için örgütsel dayanıklılık ve kurumsal sürdürülebilirlik bağlamında önemli iç görüler sunmaktadır.

İnsan - Robot Etkileşimi: Maden Endüstrisinde Kullanılan İşbirlikçi Robotlar Üzerine Bir Araştırma

Aygul Donmez-Turan- Mustafa Nazıroglu — Tue, 10 Mar 2026 00:00:00 +0000

Günümüzde robotlar, endüstriyel üretimden sosyal hizmetlere kadar birçok farklı görevde giderek artan bir şekilde kullanılmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı; bireylerin endüstriyel robotlarla işbirliği içerisinde çalışmayı kabullenme davranışlarını açıklanmaktır. Bireylerin işbirlikçi robotlar (collaborative robots/ cobots) olarak isimlendirilen bu robotları kullanma tutumlarının ne zaman olumlu ne zaman olumsuza doğru gideceği, başka birçok olguya bağlı olarak değişmektedir. Örneğin, teknolojik gelişmelere karşı olumsuz düşünceleri olan bir bireyin, işbirlikçi robotlara karşı negatif bir tavır ve tutumda olması yüksek ihtimaldir. Diğer taraftan ilgili makinenin kullanımının kolay olması, bireyi bu cihazı kullanmak konusunda cesaretlendirebilir. Dolayısıyla bu çalışmada; robotlarla etkileşim kurma konusundaki negatif tutumların, bireylerin işbirlikçi robotlarla çalışmayı kabullenmesi üzerine etkisi araştırılmıştır. Aslında bu araştırmanın temel amacı; bireylerin robotlara karşı olan bu tutumları ile robotlarla çalışmayı kabullenmeleri arasındaki ilişkide, ilgili robotun kullanım kolaylığının aracılığını araştırmaktır. Bu doğrultuda kendi işini yaparken işbirlikçi endüstriyel bir robot ile birlikte çalışanlar, bu araştırmanın örneklem çerçevesini oluşturmaktadır. Bu çerçevede Afyon ve Muğla’da faaliyet gösteren iki ayrı maden ocağında çalışan 100 mavi yakalı çalışandan anket yöntemi ile veri toplanmıştır. Elde edilen veri korelasyon, basit lineer regresyon ve hiyerarşik regresyon analizleriyle analiz edilmiştir. Sonuçta robotlarla etkileşim kurma konusundaki negatif tutumların, ilgili robotla çalışmayı kabullenme davranışını olumsuz yönde etkilediği; mevcut robot teknolojinin kullanımının kolaylığının ise robotla çalışmayı kabullenme davranışını olumlu yönde etkilediği bulunmuştur. Ayrıca robotlarla etkileşim kurma konusundaki negatif tutum ile robot teknolojinin kabulü ilişkisinin, ilgili robot teknolojisinin kullanım kolaylığı tarafından aracı edildiği, bu araştırma kapsamında ulaşılan diğer bir sonuçtur.

Yetenek Yönetimi ve İnsan Kaynakları Uygulamalarının Çalışanın Performansına Etkisi

Shaymaa M. M. ALSHARİF- Necmiye Tülin İRGE — Tue, 10 Mar 2026 00:00:00 +0000

Yetenek yönetimi ve insan kaynakları uygulamaları, çalışanların bilgi, beceri ve potansiyellerinin etkin biçimde kullanılmasını sağlayarak bireysel ve kurumsal performansın artırılmasında önemli bir rol üstlenmektedir. Etkili bir yetenek yönetimi yaklaşımı, çalışanların uygun pozisyonlarda istihdam edilmesini, gelişim olanaklarına erişimini ve kariyer hedeflerine ulaşmasını desteklemektedir. İnsan kaynakları uygulamalarıyla bütünleşik biçimde yürütülen bu süreç, çalışan motivasyonu, işe bağlılık ve iş doyumunu güçlendirerek performansa doğrudan katkı sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, hizmet sektöründe çalışan 400 kişi üzerinde yetenek yönetimi ve sosyal sorumluluk odaklı insan kaynakları uygulamalarının çalışan performansı üzerindeki etkisini incelemektir. Yapılan analizler sonucunda, yetenek yönetimi ile çalışan performansı arasında güçlü ve anlamlı bir pozitif ilişki tespit edilmiştir (r=0,869; p<0,01). Benzer şekilde, sosyal sorumluluk odaklı insan kaynakları uygulamaları ile performans arasında da pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,731; p<0,01). Yapısal eşitlik modeli sonuçları, hem yetenek yönetiminin hem de sosyal sorumlu İK uygulamalarının performansı anlamlı düzeyde artırdığını göstermiştir. Bulgular, performans üzerinde yetenek yönetiminin daha güçlü bir etkiye sahip olduğunu ortaya koyarken, demografik değişkenlere göre kısmi farklılıklar saptanmıştır.

Causal Effects of Communication Channels in Bank Telemarketing Campaigns: Evidence from Interpretable Causal Machine Learning Models

Ayşe Nur Adıgüzel Tüylü — Tue, 10 Mar 2026 00:00:00 +0000

This study examines the causal effect of communication channel choice on customer subscription decisions in bank telemarketing campaigns. While existing studies rely heavily on predictive machine learning models to assess campaign success, these approaches are often limited in supporting causal decision-making processes. To address this gap, this study adopts a causal machine learning framework using an open-access bank marketing dataset. The dataset consists of approximately 41,000 observations, with communication channel mobile phone communication channel (cellular) or telephone (landline phone communication channel) treated as a binary strategic intervention variable. Mean Treatment Effect (ATE) is estimated using Dual Machine Learning, while Conditional Mean Treatment Effects (CATE) are analyzed through a Causal Forest model to capture customer-level heterogeneity. The results show that although the mean effect of the communication channel is modest, significant heterogeneity exists among customer segments. To interpret the sources of treatment effect heterogeneity, a SHAP-based explainability analysis is performed on a high-accuracy surrogate model that approximately represents the CATE estimates. The findings reveal that macroeconomic indicators such as employment levels (np.employed) and interest rates, along with campaign-related features, play a critical role in shaping the effectiveness of communication channels. Mobile communication has strong positive effects for certain customer groups, while its impact is weak or even negative for others. Overall, this study contributes to the bank telemarketing literature by moving beyond predictive accuracy and towards a causal and interpretable decision support framework. The results highlight the importance of designing marketing strategies that account for customer-level heterogeneity and contextual factors, rather than relying solely on average effects.