DUYGUSAL ZEKA, ÖRGÜTSEL BAĞLILIK VE KATILIMCI LİDERLİĞİN DEMOGRAFİK DEĞİŞKENLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: SAĞLIK ÇALIŞANLARI ÖRNEĞİ

Özet

Örgütlerde liderler hedef belirleyen, bu hedefe ulaşacak şekilde yönettiklerini etkileyen, onları harekete geçiren, bilgi, beceri ve yeterliliklerini geliştiren ve yönettiklerini destekleyen bir konumdadırlar. Liderler örgütlerdeki bu konumlarıyla örgütlerin başarısını doğrudan etkilerler. Bu nedenle liderlerin örgütleri başarıya ulaştıracak nitelikte olması beklenmektedir. Katılımcı liderlerin örgütler için etkili olduğu tartışılmaktadır. Katılımcı liderler demokratik bir yönetim anlayışı göstererek sahip oldukları yönetim yetkisi çalışanlarıyla paylaşırlar. Katılımcı liderler tarafından yönetilen örgütlerde çalışanların da karar verme sürecine dahil olurlar. Böylelikle, çalışanların motivasyonlarının arttırması, özgüven ve güç kazanmaları ve öğütün hedefleri doğrultusunda daha yüksek performansla çalışmaları beklenmektedir. Duygusal zeka günümüz liderlerinde aranan bir özelliktir ve katılımcı liderlerin duygusal zekalarının yüksek olması beklenmektedir. Duygusal zekası yüksek olan liderlerin kendi potansiyellerinin, güçlü ve zayıf yanlarının farkında oldukları kadar yönettiklerini de tanıyan ve onlara empati ile yaklaşabilen liderler oldukları söylenebilir. Sağlık kurumları tüm insanlık için son derece önemli hizmetler sunmaktadırlar. Bu kritik hizmetlerin sürdürülebilir bir kalitede verilebilmesi için sağlık örgütlerinin duygusal zekası yüksek katılımcı liderler tarafından yönetilmesi önemlidir. Duygusal zeka ve katılımcı liderlik arasındaki bu etkileşimin örgütsel bağlılığı desteklemesi öngörülmektedir. Bu çalışmadan elde edilen bulgular ile sağlık çalışanlarının duygusal zeka ve örgütsel bağlılık düzeylerinin artırılması ve sağlık hizmetlerinin kalitesine olumlu bir katkı sağlanması beklenmektedir. Bu araştırmada, Balıkesir ili sağlık çalışanlarının duygusal zeka algıları ile katılımcı liderlik algıları arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bu ilişkinin sağlık çalışanların örgütsel bağlılıkları üzerindeki etkilerini ortaya koymak ve ayrıca sağlık çalışanlarının duygusal zeka, örgütsel bağlılık ve katılımcı liderlik algı düzeylerinin katılımcıların demografik özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amaçlanmıştır.Araştırma ilişkisel tarama modeli ve nicel araştırma deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri Balıkesir ilindeki farklı sağlık kuruluşlarında farklı görevler yürütmekte olan 420 sağlık çalışanından Ekim 2024 - Nisan 2025 tarihleri arasında toplanmıştır. Veriler kişisel bilgi formu, duygusal zeka, örgütsel bağlılık ve katılımcı liderlik ölçeklerinin yer aldığı anket formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada elde edilen verileri analiz etmek için SPSS  programı kullanılmıştır. Araştırmada, sağlık çalışanlarının duygusal zeka, örgütsel bağlılık ve katılımcı liderlik olgularına önem verdikleri saptanmıştır. Sağlık çalışanlarının duygusal zeka, örgütsel bağlılık ve katılımcı liderlik algı düzeylerinin cinsiyete, yaşa ve mesleki tecrübeye göre farklılaşmamakla birlikte eğitim düzeyine, kurumdaki pozisyona ve göreve göre farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Sağlık çalışanlarının katılımcı liderlik algıları, duygusal zeka düzeyleri ve örgütsel bağlılıkları arasında güçlü doğrusal ilişkiler bulunduğu ve bire bir etkileşimler ele alındığında, sağlık çalışanlarının katılımcı liderlik algılarının onların örgütsel bağlılıklarını ve sağlık çalışanlarının duygusal zeka düzeyleri onların örgütsel bağlılıklarını güçlü ve doğrusal bir biçimde etkilediği belirlenmiştir. Sağlık çalışanlarının katılımcı liderlik algılarının ve duygusal zeka düzeylerinin onların örgütsel bağlılıklarını üzerindeki etkileri birlikte ölçüldüğünde ise sağlık çalışanlarının katılımcı liderlik algıları ile duygusal zeka düzeyleri arasında güçlü bir etkileşim olduğu, sağlık çalışanlarının örgütsel bağlılıklarının onların duygusal zeka düzeyleri tarafından doğrudan ve güçlü bir biçimde belirlendiği, sağlık çalışanlarının katılımcı liderlik algılarının örgütsel bağlılık üzerinde doğrudan önemli bir etkisi bulunmasa dahi duygusal zeka ile güçlü etkileşimi nedeniyle doğrudan örgütsel bağlılığı doğrusal bir biçimde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.