Afetler ve Göç: Beklenen İstanbul Depremi İçin Bir Göç Öngörüsü

Özet

İnsanlar doğayla mücadele etmeye başladıklarından bu yana doğal olaylar hep afet şeklinde ele alınmıştır. Oysa bir doğa olayını afet yapan durum, insanların yaşanan bu olaydan etkilenme dereceleridir. Dünyanın oluşumundan beri meydana gelen doğa olaylarının en yıkıcılarından olan depremler sonucunda bazen medeniyetler, bazen ülkeler, bazen de şehirler yok olmuştur. Deprem gibi yıkıcı etkisi büyük olan bu afetlerden sonra insanlar yer değiştirmek zorunda kalmışlar ve bu da göç dalgalarına neden olmuştur. Türkiye de aktif fay hatlarının üzerinde kurulmuş bir ülkedir. Bu nedenle ülkemizde geçmişten günümüze yıkıcı birçok deprem yaşanmıştır. Son yaşanan 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremler de ne yazık ki deprem konusunda hala üstünlük elde edemediğimizi göstermiş ve on binlerce can kaybına, milyar liraları bulan mal kayıplarına ve depremden etkilenen 11 ilimizin pek çok bölgesinin hayalet yerlere dönmelerine neden olmuştur. Bu depremle birlikte bölgeden hızlı bir göç yaşanmış, kendilerine güvenli bir alan bulmak isteyen insanlar depremden etkilenmeyen yakın illere göç etmişler ve bu illerin demografilerinde değişime neden olmuşlardır. Bu çalışma kapsamında bilim insanlarının “olacak” diye bahsettiği büyük İstanbul depremi gerçekleşirse İstanbul'da yaşayan insanların göç tercihlerinin hangi illere olacağı, bu illerin İl Afet Risk Azaltma Planlarında (İRAP) göç konusunun işlenişi incelenmiştir. Çalışmanın temel sorusu ise “Beklenen İstanbul depreminin gerçekleşmesi durumunda belirlenen iller yaşanacak göçe hazır mı?” şeklinde belirlenmiştir.  İRAP’larda bu konunun ele alınmadığı görülmüş ve bu konuya dikkat çekilmiştir. Buna ek olarak beklenen İstanbul depreminin gerçekleşmesi durumunda göç alması beklenen illerin göç dalgasına karşı kentsel direnç oluşturmalarına yönelik önerilere yer verilmeye çalışılmıştır.