KIRIM TATAR TÜRKÇESİNİN SOSYAL STATÜSÜNÜN TARİHSEL GERİLEYİŞİ (1783–2026)
DOI:
https://doi.org/10.17740/eas.soc.2026.V65.04Anahtar Kelimeler:
Kırım Tatar Türkçesi- Kırım tatarca- Kırım Tatarları- Kırım Türkleri- dil politikası- dil asimilasyonu- sürgün- Kırım- eğitim dili- azınlık dilleri- dil hakları- Ruslaştırma- dil- insan hakları- soykırım- Ukrayna- Rusya- sömürgeÖzet
Bu çalışma, Kırım Tatar Türkçesinin 1783 yılında Kırım Hanlığı’nın Rusya İmparatorluğu tarafından ilhak edilmesinden 2026 yılına kadar geçen süreçte yaşadığı sosyal statü kaybını incelemektedir. Makalede, dilin resmi hayattan dışlanması, zorunlu göçler, sürgünler, demografik değişimler, eğitim politikaları ve asimilasyon süreçlerinin Kırım Tatar dilinin kullanım alanı üzerindeki etkileri ele alınmaktadır.
Araştırma, Çarlık Rusya’sı, Sovyetler Birliği, Ukrayna ve Rusya Federasyonu dönemlerinde Kırım Tatar dilinin hukuki statüsü ile gerçek kullanım koşulları arasındaki farkı karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Özellikle eğitim sistemi, devlet kurumları ve toplumsal yaşam içerisindeki dil kullanımına dair veriler değerlendirilmiştir.
Çalışmanın sonucunda, Kırım Tatar dilinin günümüzde büyük ölçüde aile içi ve sınırlı kültürel alanlara sıkıştığı, mevcut politikaların ise dilin tam anlamıyla korunması ve yeniden canlandırılması için yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır.
