ROMA ORDUSUNDA ASKERE ALIM: KRALLIK, CUMHURİYET VE PRINCIPATUS DÖNEMLERİNDE YAŞANAN DÖNÜŞÜM

Özet

Bu çalışma, Roma ordusunda Krallık, Cumhuriyet ve Principatus dönemlerinde askere alım süreçlerinin gelişim aşamalarını toplumsal, ekonomik ve siyasal boyutlarıyla ele alarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Roma’nın görece küçük bir şehir-devletinden devasa bir imparatorluğa dönüşümü, doğrudan ordunun asker gücü kaynağı, örgütlenme yapısı ve sadakat ilişkilerindeki değişimlerle yakından bağlantılıdır. Bu bağlamda askere alım süreci, sadece asker temin etme aracı olarak düşünülmemelidir. Dolayısıyla süreç Roma’nın örgütsel kimliğini ve meşruiyet anlayışını biçimlendiren temel unsurlar arasında sayılmalıdır. Eserde antik dönem kaynakları, modern literatürle birlikte karşılaştırmalı-tarihsel bir yöntemle ele alınmıştır. Bunun yanı sıra arkeolojik veriler, epigrafik bulgular (askere alım yazıtları, veteran diplomaları) ve modern araştırmalarla birlikte çok yönlü bir analiz ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bulgular, Krallık zamanında askere alımın mülkiyet temelli ve kabile esaslı yurttaş milis modelini esas aldığını; Cumhuriyet döneminde büyüyen savaş coğrafyası ve iktisadi krizlerin askerî yapıyı kurumsallaşmaya doğru zorladığını, Principatus döneminde ise Augustus’un reformları doğrultusunda merkezî ve kurumsal bir ordu mekanizmasının oluşturulduğunu göstermektedir. Sonuç olarak bu araştırma, Roma ordusundaki askere alım uygulamalarının yalnızca basit bir askerî organizasyon sürecinden ibaret olmadığını, aynı zamanda Roma devletinin kurumsal yapısını, meşruiyet anlayışını ve toplumsal dönüşümünü ortaya koyduğunu öne sürmektedir.