TÜRKİYE İÇİN OPTİMUM HAFTALIK ÇALIŞMA SAATİNİN BELİRLENMESİ

Özet

Çalışma saatleri, iş-yaşam dengesi, çalışan sağlığı ve verimlilikle ilişkili olarak ekonomi, sosyal politika, iş hukuk sağlık gibi çeşitli alanlarda araştırma konusu olmuştur. Sanayi devrimi sonrası teknolojik gelişmelerle birlikte insan gücüne daha az ihtiyaç duyulması ve üretim süreçlerindeki dönüşümlerle birlikte çalışma saatlerinde genel bir düşüş eğilimi gözlemlenmiştir. Teknolojinin ilerlemesi ve sermaye yoğunluğundaki artış, üretim süreçlerini daha verimli hale getirerek, aynı veya daha yüksek ekonomik çıktıyı (GSYİH) daha kısa çalışma süreleriyle elde etmeyi mümkün kılmıştır. Bu dönüşümle birlikte iktisadi olarak optimum kabul edilebilecek çalışma saatinin değerlendirilmesi ihtiyacı doğmuştur. Bu çalışmada, Türkiye özelinde genel ve sektörel düzeyde haftalık optimum çalışma saatlerini belirlemek amacı ile CES (Sabit İkame Esnekliği) üretim fonksiyonu kullanılmıştır. 2009-2023 dönemine ait çeyreklik GSYİH, ortalama haftalık çalışma saati ve teknoloji düzeyi verileri ile analiz gerçekleştirilmiştir. Bulgular, sektörlere ve teknoloji düzeylerine göre optimum saatlerin farklılaştığını, teknoloji düzeyi artıkça optimum çalışma süresinin azaldığını göstermektedir. GSYİH’yı maksimize eden optimum haftalık çalışma saatinin analizinde, sanayi ve hizmet sektöründe parametrelerin anlamlı olduğu ve varsayımları karşılayan hizmet sektöründe optimum haftalık çalışma saatinin yaklaşık 46 saat 32 dakika olduğu belirlenmiştir. Sektörün ortalama haftalık çalışma saati 51 saat 43 dakika olduğu göz önünde bulundurulduğunda bu sonuç, üretimi artırmak için çalışma süresinin verimlilik odaklı etkin çalışma politikalarının benimsenmesi gerektiğine işaret etmektedir.